🇹🇷 Devrek’in Milli Mücadele’deki Stratejik Önemi
Kurtuluş Savaşı döneminde Batı Karadeniz bölgesi, cepheye hem lojistik hem de insan gücü açısından büyük katkılar sağladı. Bu bölgeler arasında Devrek, Zonguldak ile Ankara arasındaki stratejik konumuyla öne çıktı.
Anadolu’nun içlerine erzak, silah ve mühimmat taşınırken Devrek, Ankara’ya giden gizli yolların önemli bir durağıydı.
Özellikle Devrek–Mengen hattı, hem askeri birliklerin geçişi hem de haberleşme açısından kullanılıyordu. Dönemin belgelerinde, bölgedeki halkın kendi imkanlarıyla askerleri ağırladığı, hayvan arabalarıyla cephane taşıdığı ve gönüllü destek sağladığı yer alır.
⚔️ “Kara Mustafa” ve Devrekli Gençlerin Mücadelesi
Devrek’te halk arasında unutulmaya yüz tutmuş bir isim vardır: “Kara Mustafa Çavuş”.
Aslen Devrek’in Karşıyaka (eski adıyla Küpçüler) köyündendir. Kurtuluş Savaşı yıllarında Kastamonu üzerinden Ankara’ya giden cephane sevkiyatına gönüllü olarak katıldığı, Sakarya Cephesi’nde ise yaralanmasına rağmen geri dönmeyip mücadelesine devam ettiği anlatılır.
Köy halkı, savaş sonrası Mustafa Çavuş’un “artık vatan kurtuldu” diyerek yıllarca orman işçiliği yaptığını, maaş ya da madalya talep etmediğini söyler. Bugün bile bazı köy yaşlıları onun “Kara Çavuş” lakabıyla anıldığını hatırlar.
📯 Kadınların Sessiz Katkısı: “Cepheye Gizli Taşıyıcılar”
Devrekli kadınların Milli Mücadele’ye katkısı da büyük olmuştur.
O dönem Kadınlar Yardımlaşma Cemiyeti çatısı altında toplanan bir grup kadın, asker yakınlarına yiyecek, giysi ve mektup taşıyarak moral desteği sağlamıştır.
Kaynaklarda özellikle Ümitköy ve Tabaklar köyü civarından kadınların at sırtında cephane taşımalarına dair kayıtlar bulunmaktadır.
🕊️ Savaştan Sonra Unutulan Hatıralar
Cumhuriyet’in ilanının ardından, Devrek’te birçok köyde savaşta şehit düşenler için küçük “şükran taşları” dikilmiştir.
Ancak zamanla bu taşların çoğu kaybolmuş, bazıları da evlerin temel taşlarına karışmıştır. Bugün bile bazı köylerde yaşlılar bu taşları “şehit nişanı” olarak anar.
Bu nedenle Devrek’in Kurtuluş Savaşı dönemindeki hikâyeleri, sadece resmi belgelerden değil, halkın hafızasından da öğrenilebilecek canlı bir tarih mirasıdır.
🔍 Devrek, Sessiz Bir Direnişin Adıdır
Devrek, belki büyük savaş cepheleriyle anılmadı ama bu topraklardan geçen her yol, bir direnişin ve vatan sevgisinin izini taşır.
Her köyde bir gönüllü, her evde bir yardım eli vardı.
Bugün bu hikâyeleri yeniden hatırlamak, Devrek’in tarihine sadece saygı değil, gelecek kuşaklara aktarılacak bir miras bırakmaktır.
